Nasze koło

Nasze koło. W tym dziale znajdują się podstawowe informacje o naszym kole, relacje z ważnych wydarzeń pszczelarskich z udziałem członków koła.

Historia pszczelarstwa na Ziemi Zgorzeleckiej

Andrzej Krasowski

Początki pszczelarstwa na terenie powiatu Zgorzelec nie były łatwe. Pozostawione przez Niemców gospodarstwa zasiedlali teraz Polacy, osadnicy wojskowi i Zaburzanie. Bardzo rzadko przy zajętym gospodarstwie przez pszczelarza znajdowała się pasieka. Nie wszystkim którym w przyjętym gospodarstwie trafiła się pasieka byli uszczęśliwieni. Często brak doświadczenia pszczelarskiego powodował wymarcie rodzin pszczelich.

Zainteresowani pszczelarstwem najpierw rozpoczynali zabiegi od zgromadzenia właściwego do hodowli sprzętu. Pozyskane ule różniły się od tradycyjnych w Polsce, szczególnie od tych stosowanych na rubieżach Rzeczypospolitej. Tak więc pierwszą rzeczą było poznanie pracy na zupełnie innym sprzęcie.

Ksiądz Jan Dzierżon pilnujący pasieki w Maciejowie.

Należy wspomnieć, że od wieków rejon Dolnego Śląska i Górnych Łyżyc był rejonem przodującym w hodowli pszczół i produkcji miodu w Niemczech. Dla przykładu w 1895 roku w Zgorzelcu zorganizowana była wystawa pszczelarska, podobnie w 1906 w Gryfowie Śląskim.

W połowie XVIII wieku pastor spod Budziszyna Adam Gottlod Schirach był inicjatorem powstania pierwszych pszczelarskich organizacji związkowych w Niemczech. Natomiast na Śląsku Opolskim w połowie XIX wieku ksiądz Jan Dzierżon odkrył zjawisko partenogenezy pszczół. Wszystkie te działania podnosiły wiedzę o życiu pszczół i przyczyniały się do popularyzacji pszczelarstwa.

Trudności jakie napotykali w okresie powojennym pszczelarze były bodźcem do konsylidacji środowiska pszczelarzy w organizację związkową. Dzisiaj nie dysponujemy źródłami, które by dokumentowały ważne a zarazem trudne dla pszczelarzy czasy. Nasze relacje z tego okresu są relacjami osób które pamiętają tamte wydarzenia i uczestniczyły w tworzeniu pierwszego Powiatowego Związku Pszczelarzy.

Pionierami tutejszego pszczelarstwa między innym byli: Stefan Zybort, Józef Maciarz, Aleksander Tchórzewski, Edward Kozłowicz, Paweł Łagierski, Mieczysław Fiutek, Ryszard Aniszkiewicz, Jan Gil, Stanisław Dąbrowski, Jan Bzdyra, Edward Woroniecki i Tadeusz Piśmienny.

Zapał pierwszych lat powojennych stłumiony został w 1949 roku i latach następnych przez odgórną centralizację dziłalności społecznej, gospodarczej i politycznej, oraz tworzenie wbrew woli rolników spółdzielni produkcyjnych.

Odrodzenie działalności, w tym pszczelarskiej nastąpiło pod koniec 1956 roku. Prezesem Powiatowego Związku Psczczelarzy w Zgorzelcu wybrano wówczas Edwarda Kozłowicza. W tym okresie powstała w mieście Spółdzielnia Ogrodniczo-Pszczelarska. Spółdzielnia przejmowała odbiór każdej ilości miodu i zaopatrywała pszczelarzy w cukier do zazimowania rodzin pszczelich.

Zarząd PZP organizował pierwsze kursy mistrzowskie, oraz rzeczoznawców chorób pszczół. Następnym prezesem Powiatowego Koła Pszczelarzy był Stefan Zybort, a kolejnymi: Edward Kozłowicz, Jan Gil, Jan Mróz i Kazimierz Suduł.

W latach siedemdziesiątych ówczesny prezes Kazimierz Suduł powołał Klub Dyskusyjny, na którym pszczelarze wymieniają swoje spostrzeżenia i doświadczenia pasieczne. Lata 70-te to okres sprzyjający dla pszczelarstwa. Nasz powiat w statystykach znajdował się w czołówce największych producentów miodu w kraju.

Jedno z spotkań naszych pszczelarzy

Lata 80-te zdominowane były przez walkę z warozą i grzybicami. Nieocenioną pomocą w zwalczaniu chorób pszczół był również pszczelarz praktyk, lekarz weterynarii Kazimierz Suduł. Na przełomie lat 80-90 rozwiązana została Spółdzielnia Ogrodniczo-Pszczelarska , rozpadła się też struktura powiatowa, zmiany w strukturze organizacji skupu produktów rolnych a przede wszystkim miodu, zmiany w zaopatrzeniu w cukier, ogólnie wolny rynek. To wszystko spowodowało, że wielu pszczelarzy zrezygnowało z prowadzenia pasiek.

Po krótkim zastoju, większość pszczelarzy z gminy Bogatynia i Zawidowa przystąpiła do Miejsko-Gminnego Koła Pszczelarzy w Zgorzelcu. Pszczelarze z Pieńska w 2005r. W tym okresie wprowadzono dotację na zakup matek pszczelich oraz leków przeciwko warozie.

W 1998 roku Miejsko-Gminne Koło Pszczelarzy obchodziło 50-lecie swojej działalności. Jubileuszowa uroczystość wyróżniła najlepszych pszczelarzy. Wyróżniającym się pszczelarzom przyznano odznaczenia związkowe. Odznaczono wtedy Jana Horhucę, Stanisława Iglewskego, Witolda Sobalę, Edwarda Popiela, Stanisława Mołdacha, Tadeusza Zawadzkiego i Tadeusza Sucharnika.

W ostatnim 20-leciu kołem kierowali prezesi: Stanisław Iglewski, Stanisław Moszczyński i Edward Burlikowski. Aktualnie prezesem jest Mieczysław Okoń.

Pszczelarze Powiatowego Koła w Zgorzelcu aktywnie włączają się w organizację Międzynarodowych Warsztatów Przygranicznych w Jeleniej Górze. We wrześniu 2000 roku kolega Stanisław Iglewski zorganizował w Miejskim Domu Kultury wystawę pszczelarską pt. "Pszczoła Nasz Przyjaciel". Eksponaty pozyskano z Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze. Wystawę zwiedzali uczniowie, mieszkańcy Zgorzelca i goście z Niemiec. Wśród gości był honorowy prezes Polskiego Związku Pszczelarzy ks. dr. Henryk Ostach.

Pszczelarze naszego koła uczestniczą w Jelenio-Górskich Warsztatach Pszczelarskich, w czasie których odbywają wię wykłady w zakresie pszczelarstwa wybitnych naukowców z kraju i z zagranicy. Głównym zadaniem warsztatów to popularyzacja najnowszej wiedzy z zakresu hodowli, gospodarki pasiecznej i stosowania norm sanitarnych.

Jaka jest aktualna struktura pszczelarstwa w powiecie. Aktualnie Powiatowe Koło Pszczelarzy zrzesza 95 pszczelarzy. Zdecydowanie przeważają pszczelarze w wieku 60-70 lat, stanowią oni 51% wszystkich pszczelarzy. 12 pszczelarzy jest w wieku powyżej 70 lat, tylko 4 osoby w wieku do 20 lat, są to dzieci pszczelarzy.

Powyższa statystyka potwierdza, że nasze pszczelarstwo szybko starzeje się, a młodzież nie garnie się od pracy z pszczołami. Naszym zadaniem na dziś jest praca nad pozyskaniem młodych adeptów pszczelarstwa.

Zdecydowana większość pasiek to pasieki od 10 do 30 uli. Pasiek dużych, rodzinnych jest niewiele. Największa pasieka w powiecie to pasieka rodzinna Państwa Tumielewiczów ze Zgorzelca, ponad 300 uli. Pasiekę 150 uli posiadają Państwo Kutrowscy z Czerwonej Wody. Pasieki 100-ulowe posiadają Antoni Rutkowski z Jerzmanek, Roman Szwedow z Zawidowa i rodzina Gęsickich z Bogatyni.

Leszek Tumielewicz (pierwszy z lewej) i Mieczysław Okoń (trzeci z lewej) po odebraniu odznaczeń w konkursie na Wzorową Pasiekę Dolnego Śląska.

Pszczelarze z naszego koła uczestniczą w corocznym konkursie na Wzorową Pasiekę Dolnego Śląska. Gospodarstwo pasieczne rodziny Tumielewiczów ze Zgorzelca kilkakrotnie zajmowało pierwsze miejsce i posiada na stałe Puchar Przechodni Wojewody Dolnośląskiego. Kilkakrotnie wyróżnianymi pasiekami srebnymi i brązowymi medalami były pasieki Władysława Czuprysia i Mieczysława Okonia, obaj z Zawidowa.

Miody z naszych pasiek są wystawiane na targach: Polagra w Poznaniu, Zielony Tydzień w Berlinie, Targi Zdrowej Żywności w Norymberdze.

Tak w telegraficznym skrócie przedstawia się historia ponad 60-letniej tradycji pszczelarskiej naszego koła.

Opracował: Andrzej Krasowski